چندی پیش در ایتنا یک مطلب با عنوان اندر فضائل فیلترینگ هفت میلیارد تومانی انتشار یافت . محتوای این مطلب نکته ای رو اشاره کرده بود که برای منم تازگی داشت . بلافاصله امتحان کردم و با خطوط مخابرات اصلا همچین مشکلی رو که اشاره کرده بود وجود نداشت . با خودم فکر کردم شاید فیلتر شدن این صفحه دلیل دیگری داشته که نویسنده به آن پی نبرده است ، چرا که من خودم آن دلیل رو امتحان کردم و با خطوط مخابرات اصلا همچین مشکلی وجود نداشت .
چندی بعد خود مخابرات در سایت رسمی اش جواب این مطلب را داد که انصافا باید گفت که درست گفته است . درسته که خیلی ها از وجود فیلترینگ و هزینه هنگفتی که برای آن شده ناراضی هستند و خیلی از این نارضایتی ها به حق است ، اما باید باور کنید که اینگونه مطالب اشتباه و کارشناسی نشده مساله را پیچیده تر می کند ! چرا که اگر پس فردا یک مطلب درستی هم نسبت به این سیستم فیلترینگ انتشار پیدا کند ، دیگر باور نمی کنند و می گویند اینها همانند که اون مطلب رو گفتند ! این مشکل رو هم که ایتنا اشاره کرده به احتمال زیاد با ISP هایی هست که خودشان Filtering جدا از مخابرات انجام می دهند و بر اساس دستور دادستانی کلماتی که به آنها اشاره شده را بسته اند و این مشکل سیستم فیلترینگ آنها بوده که اینگونه و بی رحمانه سایتها را فیلتر کرده و باید گفت که از این لحاظ سیستم فیلترینگ مخابرات ایرادی ندارد .
حتما این مطلب ITIran در مورد ناسازگاری گوشی های جدید Nokia با شبکه موبایل کشور رو خوندید . بلافاصله بعد از اون هم لابد جوابیه مدیرکل روابط عمومی شرکت مخابرات رو هم از اینجا خوندید . حالا اگر فرض کنید که منم یک استفاده کننده از این شبکه سیار مخابرات هستم باید بگم که این آقای مدیرکل اصلا نرفته ببینه اینا میگن مشکل چیه که بعد بیاد جواب بده . یه راست برگشته گفته چرت می گن !!!
آقا بنده خودم به شخصه یک دستگاه گوشی Nokia 6820 رو خریداری کردم . این گوشی بر اساس مشخصاتی که خود سایت Nokia هم نوشته با 3 سیستم موجود GSM سازگاری کامل دارد و از گوشی های جدید و بروز این شرکت هم هست ( پس از رده خارج نیست ، چون اصلا هنوز درست و حسابی وارد بازار نشده ) . اگر فرض کنیم که شبکه موبایل کشور هر یک از این استاندارد های GSM باشد و Nokia هم یک شرکت در پیت نیست که گوشی های از رده خارج تولید کند پس این آقای روابط عمومی چرت گفته است بسی !!!
آقایی که شما باشی بنده این گوشی رو خریدم و SIM Card مخابرات ایران رو هم درش قرار دادم و خیلی راحت و مثل گربه این گوشی روشن شد و کلمه مبارک IR-TCI هم روش نقش بست و آنتنش هم تا ته ته پر شد . پس تا اینجا مشخصه که مشکل Serial Number و این حرفا نیست ، چون اونایی که مشکل Serial داشتند می دونند که اصلا آنتن نمی ده گوشی وقتی که سریالش در شبکه وارد نشده باشه . ابتدا در منزل تست کردم و همه چیز خیلی عالی و رمانتیک کار می کرد به این معنی که شماره گرفتم صحبت کردم و یک نفر دیگه هم شماره من رو گرفت و هیچ مشکلی با گوشی وجود نداشت . اما مشکل از اونجا شروع شد که فردا صبحش این گوشی جدید رو گرفتیم دستمون و رفتیم اینور اونور ! اینطوری به شما بگم که حدود 90 درصد مناطق مرکزی شهر تهران با این گوشی مشکل داشتند . مشکل از این قرار بود که همه چیز عادی بود و آنتن و IR-TCI کماکان سر جاشون بودند اما در اون مناطق که مشکل داشت شما نه می تونید شماره بگیرید و نه می تونند به شما زنگ بزنند . شما که می خواهید شماره بگیرید بلافاصله گوشی به شما پیغام Error in connection رو می ده و با شما که می خواهند تماس بگیرند هیچ اتفاقی نمی افتد و آنقدر سکوت ادامه پیدا می کند تا اون بوق خفنه که وقتی گوشی رو نمی گذارید سر جاش ، میاد ، براتون ظاهر بشه . همه این مشکلات در حالی هستش که در یک جاهایی از تهران ( به خصوص مناطق شمالی ) هیچ مشکلی ندارید با گوشی و همه چیز درست کار می کند .
با چند از کارکنان فنی شبکه سیار دوست بودم و مشکل رو باهاشون مطرح کردم ، اونا این مشکل رو تایید کردند و گفتند که تمامی Switch های Nokia که در تهران نصب شده اند با گوشی های جدید Nokia این مشکل را دارند و علت هم قدیمی بودن نرم افزارهای این Switch هاست . این در حالی است که Switch های غیر Nokia که در تهران نصب شده ( Siemens و Erricson ) به هیچ عنوان مشکلی با گوشی های جدید Nokia ندارند و این خود Switch های Nokia هستند که مشکل دارند . وقتی پرسیدم راه حل چیست ؟! گفتند فعلا از گوشی های قدیمی تر یا مارک های دیگر استفاده کنید ، قرار است که Nokia بیاید و نرافزارهای Switch های خود را ارتقاء دهد ، اما زمانش اصلا معلوم نیست ، چون نه به بار است و نه به دار !!!
حالا این آقای روابط عمومی رو داشته باشید که سریع پاشده اومده میگه نه هیچ مشکلی نیست ، اگرم باشه مال گوشی ها از رده خارجه !!! بابا یک درصد هم احتمال بدید شاید یکی درست حرف زده باشه !! حالا یکم که بیشتر بگذره و درست نکنند و گوشی های جدید نوکیا بیشتر وارد بازار بشه ( یا اینکه یکی از همین گوشی ها رو به مسئولان مخابرات کادو بدهند ) خودشون می بینن ای وای یالا درست کنید :)
یه چیزی هم باید در مورد Nokia گفت که با اینکه گوشی هاش خیلی خوبه و کلا محصولات خوبی داره ، اما در این مورد باید گفت یه طورای Nokia Disconnecting People !!! شایدم از قصد این کار رو کردند که بیان دوباره بابت Upgrade کردن یه پول قلمبه از مخابرات ایران بگیرند !!
یه مشکل روز دیگه که باز هم مربوط به مخابرات میشه مربوط به سیستم فیلترینگشون هستش که یه چند وقتی هستش که بعضی صفحات تا نصفه میاد و گیر می کنه و دوباره باید refresh کنید و صفحه از اول بیاد ! این مشکل تازگی با خطوط مخابرات خیلی زیاد شده و من اولا فکر می کردم Cache Server هایی که سر راه هستند مشکل دارند ، اما بعد از برداشتن Cache Server ها و تغییر نکردن وضعیت به این نتیجه رسیدم که مشکل از مخابرات است . البته از چند تا مدیر شبکه دیگه هم مشکل مشابه رو شنیدم و مطمئن شدم که یه مشکلی در دستگاههای Filtering شون وجود داره ! حالا یا تنظیمات اشتباه یا Over Load شدن بالاخره مشکل وجود داره .
یه چند مشکل جزئی دیگر هم با مخابرات دارم که دیگه حال نوشتن و توضیح دادنشون رو ندارم چون می دونم فایده چندانی نداره غیر از غر زدن به جون شما :)
منظورم از طرح این عنوان صرفا نوشتن تجربیاتم در مورد MTA هایی هستش که باهاشون تحت Linux کار کردم . MTA هم که حتما می دونید مخفف Mail Transport Agent هستش که به اصطلاح همان Mail Server خودمون هستش .
اولین و شاید قدیمی ترین و معروفترین MTA در کلیه سیستمهای مبتنی بر Unix رو دیگه حتما همه می شناسند که نامش هست Sendmail . بدلیل اینکه این MTA خیلی قدیمی هستش به صورت وسیعی ازش استفاده می شود . از نقاط قوت این سیستم می توان به امکانات گسترده ای که داراست اشاره کرد و همچنین وسائل جانبی بسیاری که برایش نوشته شده است . از آنطرف نقاط ضعف زیادی هم دارد از جمله اینکه بدلیل پایه قدیمی که دارد نقاط ضعف بسیاری در آن هست و Load بالایی معمولا روی سیستمهایی که دارای حجم رد و بدل نامه زیادی هستند می گذارند . همچنین از Maildir پشتیبانی نمی کند که برای استفاده از Home دایرکتوری هایی که به صورت NFS از روی یک File سرور Mount شده باشد مناسب نیست . همچنین از نظر امنیت سابقه درخشانی ندارد و ازدیاد Security Patch های آن نشانگر این موضوع است . همچنین تنظیمات این سیستم بسیار مشکل است و دارای مراحل نسبتا پیچیده ای می باشد .
یکی دیگر از MTA های معروف و قدیمی در سیستمهای مبتنی بر Unix همانا Qmail نام دارد . از نقاط قوت این سیستم می توان به سرعت بسیار بالای آن در ارسال و دریافت نامه ها اشاره داشت . همچنین تنظیمات این سیستم بسیار راحت است . این سیستم بسیار Modular نوشته شده است و این هم خصوصیات خوب این سیستم است . همچنین این سیستم از Maildir به صورت پیش فرض پشتیبانی می کند . از نقاط ضعف این سیستم می توان به پشتیبانی نکردن از Mailbox اشاره کرد ( همانی که Sendmail تنها از آن پشتیبانی می کند ) . درست است که در اکثر شرایط Maildir بهتر از Mailbox است ، اما اینکه یک امکان را نداشته باشد به هر حال ضعف محسوب می شود . همچنین امکانات آن در حالت عادی نسبتا کم است و بسیار ابتدایی است . گویی که در سایت رسمی آن برای هر کاری که بخواهید برای آن Patch یا ابزارهای جانبی زیادی وجود دارد ، اما در حالت عادی امکانات آن بسیار ابتدایی و کم است . البته همین کم بودن حجم آن باعث شده که بسیار Secure و دارای امنیت زیادی باشد تا جایی که تا مدتها تنها بر روی نسخه 1.05 ثابت مانده و تا مدتی خالق اصلی آن ادعا کرده بود در صورتی که کسی ایراد امنیتی بر روی آن پیدا کرد شخصا 1000 دلار جایزه به او خواهد داد .
دیگر MTA معروف که بسیار طرفدار دارد Postfix می باشد . این سیستم بسیار پرطرفدار است و امکانات کافی و مناسب آن از یک طرف و تنظیمات راحت و نزدیک به ذهن آن از طرف دیگر باعث شده که بسیار مورد استفاده قرار گیرد . اکثر امکانات مهم و بدرد بخور را درون خود به صورت پیش فرض دارد گویی که ابزار خارجی زیادی هم برای آن نوشته شده است . همانند Qmail بسیار Modular نوشته شده و تا جایی که امکان داشته compatible با Sendmail نوشته شده است که کسانی می خواهند از Sendmail به آن هجرت کنند کارشان راحت باشد . درست است که نسخه های زیادی از آن آمده است اما اصولا یکی از MTA های پرسرعت و بی اشکال ( مخصوصا از نظر امنیتی ) شناخته شده است . از هر دو روش Maildir و Mailbox پشتیبانی می کند . این سیستم تحت اجازه GPL توسعه داده شده است .
MTA آخری که آن هم بسیار پرطرفدار و معروف است Exim نام دارد . این MTA که توسط دانشگاه کمبریج توسعه داده شده است بر اساس اجازه GPL می باشد . این سیستم بسیار پرطرفدار و دارای امکانات بسیار زیادی می باشد . تا جایی که عملا هیچ Patch برای اضافه کردن امکانات به آن نیاز نیست . این سیستم برخلاف Postfix و Qmail همانند Sendmail به صورت یکپارچه نوشته شده است و تمامی امکانات لازم و کافی را داراست . دارای تنظیمات راحت و خوانایی است و از Maildir و Mailbox به صورت همزمان پشتیبانی می کند . قابلیت اتصال به تمامی SQL سرورهای تحت Unix و حتی Oracle را به صورت Backend داراست . یعنی به راحتی می توانید محل تعریف کاربران خود را در یک Database قرار دهید . از آنجایی که یک سیستم توسعه یافته در محیط دانشگاهی است ، بسیار کم اشکال و کاراست و دارای Performance بسیار خوبی است . مرتبا به روز می شود و امکانات جدید به آن اضافه می شود در عین حالی که ایرادات امنیتی بسیار کمی دارد . مستندات و کتابهای زیادی در رابطه با آن نوشته شده و کلا ایراد عمده ای ندارد .
از نظر من به شخصه در صورتی که می خواهید یک MTA برای دریافت و کنترل نامه های ورودی زیاد و دارای امکانات خوب و امن داشته باشید استفاده از Exim و Postfix بسیار منطقی به نظر می رسد . با اینکه Exim و Postfix هر دو دارای خصوصیات مشترکی هستند و نمی توان یکی را به دیگری ترجیح داد اما به شخصه استفاده از Exim را ترجیح می دهم . ( حتی با اینکه این آقا عاشق Postfix است :) )
اما در صورتیکه می خواهید یک MTA قدرتمند برای ارسال نامه های خود به خارج داشته باشید که سرعت و امنیت و قابلیت های خوبی داشته باشد ، حتما به سراغ Qmail بروید . اصولا تبحر این سیستم در ارسال حجم بالای نامه ها و Performance خوب آن باعث شده است که این سیستم بسیار مورد علاقه Spammer ها باشد .
نهایتا در صورتیکه می خواهید یک سیستم کم حجم و بی دردسر داشته باشید که نخواهید آنرا تنظیم کنید یا خودتان برای اضافه کردن امکانات اضافی به آن به دردسر بیاندازید به سراغ Sendmail بروید که به صورت پیش فرض در اکثر سیستم عامل های مبتی بر Unix نصب است و بدون تنظیم خاصی می توانید از امکانات آن استفاده کنید چرا که به صورت پیش فرض تنظیم شده است .
نهایتا این را بگویم که تمامی این MTA های به غیر از Linux بر روی اکثر سیستم عامل های مبتنی بر Unix کار می کنند ، اما من تجربیات خودم رو با بررسی اینها بر روی Linux بیان کردم .
-- تکمیل : چند روز بعد از اینکه این متن رو نوشتم توی اینترنت به این بررسی برخوردم که تقریبا همون چیزایی که من در اینجا فکر می کردم رو گفته :) یکم از خودم خوشم اومد .